Epigenetik ve Kuşaklararası Travma: Klinik Süpervizyon Atölyesi
Atölye Hakkında
Bu atölye, travmanın bedende ve zihinde nasıl iz bıraktığını yalnızca psikolojik değil, biyolojik bir çerçeveden de ele almayı amaçlar. Epigenetik araştırmaların son yirmi yılda ortaya koyduğu bulgular, travmanın yalnızca anlatı, davranış ve bağlanma örüntüleri yoluyla değil; gen ifadesindeki değişimler yoluyla da kuşaktan kuşağa taşınabileceğini göstermektedir. Bu atölyede hem kuramsal çerçeveyi hem de klinik uygulamaya yansımalarını, katılımcıların kendi vakaları üzerinden birlikte inceleyeceğiz.
İçerik Başlıkları
- Epigenetik Nedir?
DNA dizisini değiştirmeden gen ifadesini etkileyen mekanizmalar (DNA metilasyonu, histon modifikasyonları, non-kodlayan RNA’lar) tanıtılacak. “Genetik kader değildir” ilkesinin klinik açıdan ne anlama geldiği, çevresel faktörlerin (stres, beslenme, bakım kalitesi) gen ifadesi üzerindeki etkisi tartışılacak.
- Nesiller Arası (Intergenerational) ve Kuşaklar Ötesi (Transgenerational) Travma Aktarımı
İki kavram arasındaki fark netleştirilecek:
– Intergenerational aktarım: Ebeveynin doğrudan yaşadığı travmanın, bakım davranışları, bağlanma stili ve aile içi iletişim yoluyla çocuğa geçmesi.
– Transgenerational aktarım: Travmanın, doğrudan yaşanmamış olsa dahi, biyolojik izler (epigenetik değişimler) yoluyla hiç maruz kalmamış kuşaklara taşınması.
Holokost sağ kalanlarının çocukları üzerine yapılan çalışmalar, savaş ve göç travması, kolektif travma örnekleri bu bölümde ele alınacak. Bu alandaki bulguların halen gelişmekte olan, bazı noktalarda tartışmalı bir araştırma alanı olduğu vurgulanacak; klinik yorumlarda aşırı genellemeden kaçınmanın önemine değinilecek.
- Hamilelik Dönemi ve Döllenmenin Önemi
Prenatal dönemin epigenetik açıdan neden kritik bir “pencere” olduğu ele alınacak:
– Anne adayının stres düzeyi, kortizol maruziyeti ve bunun fetal gelişime olası etkileri – Döllenme öncesi ve sonrası dönemde germ hücrelerinin epigenetik programlanması – Doğum sonrası erken bakım döneminin (ilk 1000 gün) epigenetik açıdan taşıdığı önem
- Otizm ve DEHB’de Epigenetik İzler
Otizm spektrum bozukluğu ve Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu’nda (DEHB) epigenetik araştırmaların geldiği nokta özetlenecek. Bu başlıkta özellikle dikkat edilecek nokta: epigenetik bulguların tek başına açıklayıcı olmadığı, genetik yatkınlık, çevresel etkenler ve gelişimsel süreçlerin birlikte değerlendirilmesi gerektiğidir. Amaç, ailelere veya danışanlara nedensel bir “suçlama” çerçevesi sunmak değil, çok boyutlu bir anlayış geliştirmektir.
- Çocuklarda Epigenetik Travma İzinin Sürülmesi
Klinik ortamda epigenetik çerçeveyi laboratuvar testi olmadan nasıl kullanabiliriz? Bu bölümde:
– Gelişimsel öykü alma ve kuşaklar arası aile öyküsünün (genogram) klinik değeri – Bağlanma örüntüleri, düzenleme güçlükleri ve stres tepkilerinde gözlemlenebilecek işaretler
– Epigenetik çerçeveyi terapötik formülasyona nasıl entegre edeceğimiz – Bu çerçeveyi kullanırken düşmemiz gereken tuzaklar (aşırı biyolojik indirgemecilik, determinizm, damgalama riski)
Vaka Analizleri ve Süpervizyon Çalışması
Atölyenin ikinci bölümü uygulamaya ayrılacaktır. Katılımcılar, kendi klinik pratiklerinden getirecekleri vakaları (kimlik bilgileri gizlenmiş şekilde) grupla paylaşacak; birlikte şu sorular etrafında analiz yapılacaktır:
– Bu vakada kuşaklar arası aktarıma işaret eden ipuçları neler?
– Aile öyküsünde hangi dönemler (gebelik, erken bebeklik) risk taşıyor olabilir? – Formülasyona epigenetik çerçeve nasıl katkı sağlayabilir?
– Bu çerçeve, tedavi planını nasıl etkiler?
Süpervizyon çalışması güvenli, yargılamayan bir ortamda, meslektaşlar arası karşılıklı geri bildirim ilkesiyle yürütülecektir.
ÖNEMLİ NOT
Ödemeniz gerçekleştikten sonra, PositiveU uygulamasını cihazınıza indirerek "Epigenetik ve Kuşaklararası Travma: Klinik Süpervizyon Atölyesi" mesajlaşma grubuna dahil olup olmadığınızı “Mesajlar” kısmından kontrol edebilirsiniz. Satın alımı takiben 24 saat içinde gruba alınmazsanız bizi bilgilendirin lütfen.
Uzman
*Uzman Psikolog Betül Defne Dündar
📅 Tarih: 18 Eylül 2026
🕘 Saat: 20:00 (Türkiye saati)
🕘 Süre: 3 Saat
Kontenjan Sınırlıdır
Online Eğitim - Google Meet
Kimler Katılabilir?
– Klinik psikologlar, çocuk ve ergen ruh sağlığı uzmanları
– Psikoterapistler ve danışmanlık alanında çalışan uzmanlar
– Aile terapistleri
– Alana ilgi duyan yüksek lisans/doktora öğrencileri
Bu Atölyeden Ne Kazanabilirsiniz?
Atölye sonunda katılımcılar:
– Epigenetik kavramlarını temel düzeyde açıklayabilecek
– Intergenerational ve transgenerational travma kavramlarını ayırt edebilecek – Prenatal ve erken dönem risk faktörlerini klinik değerlendirmeye entegre edebilecek – Epigenetik çerçeveyi vaka formülasyonunda sorumlu ve dengeli biçimde kullanabilecek
NOT
Not: Bu atölyede paylaşılan epigenetik bulgular gelişmekte olan bir araştırma alanına aittir. Amaç, klinisyenlere çok boyutlu bir bakış açısı kazandırmak olup, danışanlara veya ailelere yönelik nedensel ya da damgalayıcı yorumlardan kaçınılması vurgulanacaktır.